ستاره ها,اونا بزرگن,داغن
و همه جا هستن
ستاره ها به هستي حکمفرمايي ميکنن
سرنوشت ما به سرنوشت ستاره ها گره خورده
با خشونت به دنيا ميان و با انفجارهاي عظيم مي ميرن
اونا جهان رو با گرد و خاکشون در بر مي گيرن
ساختاري که پايه هاي زندگ? رو مي چينه
همه ي اتم هاي درون بدن شما
درون هسته ي آتشين يک ستاره به وجود آمده
ستاره ها باعث مي شوند جهان کارکرد لازم را داشته باشد
همه ي هستي اينجا شروع مي شود
تيم ترجمه سايت علمي بيگ بنگ bigbangpage.com
آسمان شب با ستاره ها پر شده
اگر خوش شانس باشين توي يک شب صاف تو کشور
شما قادر خواهيد بود تا 3000 ستاره هم ببينيد
ولي اين فقط يه تيکه ي کوچيکي از يک توده ي کيهانيه عريضه
فقط در کهکشان ما بيش از 100 ميليارد ستاره وجود دارد
و در حقيقت در جهان قابل مشاهده
بيش از 100 ميليارد کهکشان وجود داره
تعداد بيشتري از تعداد شنهاي روي زمين ستاره وجود داره
همه ي ستاره ها قدرتمندن
و براي همه چيز در جهان
که شامل ما هم ميشه
جوهره و مواد پايه اي را مي افريند
اکثرشون بسيار از ما دورن و ما در موردشون خيلي کم مي دونيم
ولي ستاره اي هست که به ما خيلي نزديکه
و تماما همه ي چيزهايي که ما درباره ي ستاره ها مي دونيم
از اين همسايه ياد گرفتيم
نوري که از خورشيد ما به مي تابه
و ما رو گرم ميکنه چيزي نيست جز نور يک ستاره
چون خورشيد ما چيزي جزء يک ستاره نيست مثل همه ي ستاره هاي ديگه
اگر از زمين بهش نگاه کنيم
خورشيد ما يک توپ آتشين کور کنندس
ولي اگر از درخشش آن جدا شيم
يکي از قدرتمند ترين اشيا در هستي
در حياط خودمون ظاهر ميشه
يک توپي از گازهاي بسيار حرارت داده شده که منظومه ي خورشيديه
مارو براي 4.6 ميليارد سال روشن مي کرده
و بر زندگي بر روي زمين حکمفرمايي مي کرده
خورشيد 93 ميليون مايل از ما دور است
و اين به معني بسيار دور است
شما مي تونيد يک ميليون زمين رو در خورشيد جاي بديد
تقريبا قطري برابر با يک ميليون مايل دارد
ولي باز خورشيد ما نسبت
ستاره هاي بسيار بزرگ خارج از منظومه ي شمسي کوچک مي باشد
اتا کارينايي پنج ميليون بار بزرگتر از خورشيد ماست
بتلگئوس 300 بار بزرگتر از اتا کارينايي ميباشد
اگر خورشيد ما به اين اندازه بزرگ بود تا مشتري ميرسيد
و بعدش اين هيولا مياد وي .واي.کنيس مي جوريس
بزرگترين ستاره اي که تا به حال کشف شده
يک ميليارد بار بزرگتر از خورشيد ما
ستاره ها در رنگ هاي مختلفي ميسوزن(مي تابن) از قرمز تا زرد و آبي
بعضي هاشون تنها زندگي مي کنن
در عوض بقيشون دور هم مي چرخن
و با هم کهکشان هاي بزرگ درست مي کنن
شهر هاي بزرگ پر شده از ميلياردها ستاره
هر ستاره از نوع خاصيه
ولي همشون زندگيشون رو يه جور آغاز ميکنن
هنگامي که ابرهاي گرد و غبار و گاز که بهشون نبولا يا سحابي گفته ميشه
ميلياردها مايل در طول
فضا پراکنده ميشن,شکل هاي خاصي به خودشون ميگيرن
سحابي اتشين
سحابي کله اسبي
سحابي شکارچي
هر سحابي پرورشگاه ستاره هاس
جايي که ميليون ها ستاره ي جديد متولد ميشه
ولي اين تولد از ديد پنهان است
قسمت اعظم دراماتيک از يک سحابي
گازهاي درخشنده ي زيبا
که شما مي بينيد نيستند بلکه قسمت تاريک آن است
قسمت هاي تاريک داراي گاز و گرد وغبار متراکم هستند
و اينجاست که عمليات واقعي داره اتفاق مي افته
در مدت زمان شکل گيريه ستاره
ابرهاي گرد و غبار بسيار ضخيمن
و تلسکوپ هاي عادي داخل آن را نمي تواند مشاهده کند
هيچ چيزي براي ما به اندازه ي ستاره ها مهم نيست
ولي براي يک مدت طولاني
طوري که اونا شکل گرفتن يک راز سربسته بود
تصور کنيد که ما نميتونستيم داخل اونا رو ببينيم
ما اصلا نمي تونستيم که دقايق اوليه ي يک ستاره رو ببينيم
تا اينکه ناسا تلسکوپ فضايي اسپيتزر رو به فضا پرتاب کرد
دنبال راز هاي نهان
و تکامل جهان ما
اسپيتزر يک تلسکوپ مادون قرمز است
فقط گرما رو ميبينه
گرما از بايه هاي ضخيم گرد و غبار سحابي ها رد ميشه
و به اسپيتزر اجازه ميده که به دنيا اومدن ستاره ها رو ببينه
اين عکس هاي جالب توجه
دقايق ابتدايي در زندگي ستاره ها رو ضبط مي کنه
هنگامي که گازهاي کوچک هيدروژن شروع به داغ شدن مي کنند
هر ذره ي کوچک گاز و گرد و غبار ميدرخشد
مناطقي که قبلا کاملا تاريک بودند حالا روشن شدند
ما مي تونيم تکه هاي اوليه ي تشکيل
ستاره ها رو ببينيم
چيزهايي که براي ساخت ستاره نياز داريم هيدروژن جاذبه و زمانه
جاذبه گرد و غبار و گاز را به يک گرداب چرخنده ي غول آسا تبديل مي کند
جاذبه مواد را با هم مي اميزد
و وقتي که شما مواد رو با هم مي اميزيد
و چيزها رو به فضاهاي کوچکتز فشرده کنيد
دماي آنها لزوما بالا مي رود
اين يک قانون ساده ي شيميست
تو اگر چيزي رو بفشاري,دما رو بالا مي بري
بيش از هزاران سال
ابر ضخيم تر ميشه و يک ديسک چرخنده ي غول پيکر شکل مي گيرد
بزرگتر از کل منظومه ي شمسيه ما
در مرکز آن, جاذبه گاز را به مي فشرد
و به يک توپ فوق العاده داغ و فوق چگالي تبديل مي کند
فشار ساخته ميشه تا زماني که جهش بزرگ گازها
از مرکز پراکنده شود
اين به شما نشان ميدهد
که چقدر پروسه ي شکل گيريه ستاره ها با خشونت همراه است
اين پرتاب ها با عرض بالاي سالهاي نوري هستند
چيزي واقعا به مواد سرعت زيادي
در فاصله هاي غير قابل تصور ميده
جاذبه به فشار خود ادامه مي ده
ذره هاي گاز و گرد و غبار رو به داخل خودش ميمکه
که باعث برخورد بيشتر و ساخت گرماي بيشتر و بيشتر ميشه
براي نيم ميليون سال آينده
ستاره ي جوان کوچکتر,روشن تر , و داغ تر ميشه
دماي هسته به 15 ميليون درجه مي رسه
فقط در اون دماي باورنکردني
اتمها مي تونن با هم ترکيب بشن
و مقدار عظيمي انرژي آزاد مي کند
و مثل اين يک ستاره متولد مي شه
براي ميليون ها
حتي ميلياردها
يا شايد تريلياردها سال بدرخشه
ستاره ها طي ميلياردها سال مقدار زيادي
گرما و نور توليد مي کنند
ولي اين مقدار زيادي سوخت مي خواد
تا اوايل قرن 20
هيچ کس نمي دونست اين سوخت چيه
بزرگترين مشکل در مواجه با فيزيک
در تغيير اخرين قرن
اين بود که چه چيزي انرژي ستاره ها را تامين مي کند؟
تنها کاري که نبياز بود بکنيم اين بود که به بيرون نگاهي بيندازيم
و بفهميم در فهم ما يک
خلا بزرگ نهفتخ است
براي حل کردن راز ستاره ها
ما يک موتور جديد نياز داشتيم
ما يک منبع انرژي شگفت آور نياز داشتيم
که بتونه انرژي يک ستاره را براي ميلياردها سال تامين کنه
و يک نابغه مي خواست تا اون رو کشف کنه
آلبرت انيشتين
تئوري اون ثابت کرد
که ستاره ها ميتونن از انرژي درون اتم ها بهره برداري کنند
راز ستاره ها معادله ي انيشتينه e=mc2
در بعضي منابع ,ماده,که بدن مارو ميسازه
يک انرژي متمرکز شدست,انرژي فشرده شده
انرژي که اتمها را فشرده مي کند
جهان ما را ساخته است
انيشتين نشان داد که اين امکان وجود دارد
که اين انرژي را با زدن اتمها به يکديگر آزاد کرد
که به آن جوش هسته اي يا گداخت مي گويند.نيرويي يکسان که به ستاره ها انرژي ميدهد
حيرت انگيز است که بدانيم که فيزيک
ذره هاي بسيار کوچک درون اتمي
ساختار طبيعي ستاره ها رو تعيين مي کند
از تئوري هاي انيشتين
ما ياد گرفتيم که چگونه انرژي داخل يک اتم را آزاد کنيم
حالا علم در صدد است تا يک منبع انرژي
ستاره اي را شبيه سازي کند
تا بتواند قدرت گداخت هسته اي در يک آزمايشگاه را کنترل کنند
درون اين آزمايشگاه در آکسفورد لندن
يک دستگاه 80000 هزار پوندي وجود دارد
هر روز اندي کيرک و تيمش
بروي زمين به يک ستاره
تغيير شکل ميدن
اين ماشين توکاماک ناميده مي شود
اين يک بطري مغناطيسي بزرگ است
يک قفسه اي که پلاسماي خيلي داغ را نگه داري مي کند
ما قادريم که شرايط درون يک ستاره را دوباره سازي کنيم
درون توکاماک
اتم هاي هيدروژن به طور طبيعي همديگر را دفع مي کنند
براي برخورد اتم هاي هيدروژن به يکديگر
توکاماک دماي آنها را تا 300 ميليون درجه بالا ميبرد
در اين دماها,اتمهاي هيدروژن انرژي داده شده
بسيار سريع حرکت مي کنند
که نمي توانند از برخورد با هم جلوگيري کنند
اگر شما بهش حرارت بدهيد گرما به معني حرکت است
و حرکت ذره هاي داغ
آنقدري خواهد بود که به انرژي دافع فائق مي آيد
کارکنان آماده ي ترک باشيد
از محوطه ي دستگاه دور شويد
وقتي همه چيز درست پيش بره
نتيجه بهترين نيروي مولد گداخت هسته اي
در جهان است
اتمهاي هيدروژن با سرعت 1000 مايل در ثانيه
به همديگر برخورد مي کنند و گداخت
يک عنصر جديد مي سازد,هليوم
و مقدار کمي از انرژي خالص
وزن گاز هيدروژن کمي بيشتر از هليوم است
و جرم خود را در فرايند سوختن از دست ميدهد
جرمي که از دست مي رود
به انرژي تبديل مي شود
توکاماک فقط مي تواند براي کسري از ثانيه
گداخت هسته اي را حفظ کند
ولي درون يک ستاره ي واقعي
گداخت هسته اي براي ميلياردها سال ادامه پيدا ميکند
دليلش هم مشخصه سايز
موتوري که محرکه ي يک ستاره است جاذبه است
به همين دليل است که ستاره ها بزرگن
ستاره ها بزرگن
شما به انقدر جاذبه نياز داريد تا ستاره را متراکم کنيد
تا مقدار حيرت انگيزي حرارت ايجاد کنيد
به اندازه ي کافي که محترق گداخت هسته اي باشد
اين راز ستاره هاست
به اين دليل ستاره ها ميدرخشند
گداخت در هسته ي يک ستاره نيروي انفجاري يک ميليارد بمب
اتم در هر ثانيه ميافريند
يک ستاره يک بمب غول پيکر هيدروژنيست
پس چرا به سادگي منفجر نمي شود؟
اين به آن خاطر است که جاذبه لايه هاي بيروني يک ستاره
را فشرده مي کند
جاذبه و گداخت درگير يک جنگ حماسي ميشوند
ما اين درگيري هميشگي را بين جاذبه
که ميخواهد يک ستاره را به ذرات کوچک تقسيم کند
و همچنين انرژي آزاد شده از فرايند گداخت
که مي خواهد ستاره را بترکاند
و اين درگيري,اين عمل متعادل کننده
يک ستاره را تشکيل مي دهد
اين کشمکش قدرت نقش اساسي
در کل زندگي يک ستاره انجام مي دهد
دو قدرت طبيعي فوق العاده در يک گره ديناميکي
همچنانکه اين درگيري ادامه دارد ستاره نور و حرارت از خودش پخش ميکنه
و همچنين چيزي بسيار مخربتر
هر باريکه ي نور ستاره يک سفر حماسي را طي ميکنند
نور با سرعت 670 ميليون مايل در ساعت سفر ميکند
يک باريکه از نور ميتواند هفت بار در يک
ثانيه دور زمين بچرخد
هيچ چيز در جهان به اين سرعت حرکت نميکند
با اين حال بسياري از ستاره ها بسيار از ما دورند
نور آنها صدها,هزاران,ميليونها
و حتي ميلياردها سال طول ميکشد تا به ما برسند
پس وقتي تلسکوپ فضايي هابل
به نقاط دوردست جهان ما نگاه مي کند
ما نوري را ميبينيم که براي ميلياردها سال در سفر بوده است
نوري که ما امروز از اتا کاريناء ميبينيم
ان ستاره را زماني ترک کرد که اجداد ما
که تازه در 8000 سال پيش کشاورزي را آغاز کرده بودند
نور بتلگئوس از زماني که 500 سال پيش
کولومبوس آمريکا را کشف کرد در سفر بوده است
حتي نور خورشيد خودمان 8 دقيقه طول مي کشد تا به ما برسد
ولي حتي قبل از اينکه نور شروع به سفر خود در فضا کند
هم براي هزاران سال در سفر بوده است
وقتي که خورشيد در هسته ي خود هيدروژن را به هليوم تبديل مي کند
يک فوتون نور درست مي کند,يک ذره ي نور
اون شعاع نور راه درازي دارد تا به
سطح ستاره برسد
يک ستاره ي کامل سر راهش قرار داره
و وقتي که فوتون تشکيل ميشه
خيلي دور نميره
قبل از اينکه فورا به يک اتم ديگري نوترون ديگري,پروتون ديگري
و يا چيز ديگري برخورد کنه
جذب ميشه و به سمت ديگه اي پرتاب ميشه
همينجوري به صورت تصادفي در داخل خورشيد حرکت ميکند
و بايد راه خود را به سمت بيرون پيدا کند
براي فوتون ها يک مسير وحشتناک است
برخورد با اتم هاي گازها ميلياردها بار
در حالي که تلاش مي کنند تا از درون ستاره فرار کنند
چيزي که در مورد اين فرايند خنده داره
اينه که براي فوتون هزاران و هزاران سال سال طول ميکشه
تا از هسته ي خورشيد به سطح آن برسند
ولي با اين حال تا به سطح ستاره مي رسند
فقط 8 ثانيه طول ميکشه تا از خورشيد به ما برسه
فوتون ها منبع نور و حرارت هستند
ولي آنها باعث چيز بسيار مخرب تري مي شوند
باد خورشيدي
وقتي به اونا به سطح مي رسند
فوتون ها لايه هاي بيروني خورشيد را گرمتر ميکنند
و به زور آنها را دور خورشيد مي فرستند
و آشفتگي هاي جديدي و موجهاي ضربه اي شديد درست ميکنند
بسيار خشنه و ما فقط ميتونيم صداش و بشنويم
که توسط ماهواره ي چرخنده ي سوهو برداشت مي شود
اين صداي خورشيد است
گازهاي سرعت گرفته شده همچنين مناطق قدرتمند مغناطيسي درست مي کنند
هنگاميکه ستاره در محور خود مي چرخد
اين مناطق با هم برخورد ميکنند و در سطح مي ترکند
حلقه هاي عظيم مغناطيسي در فضا فوران ميکنند
بعضي ها بسيار بزرگن
که زمين مي تونه از توشون با هزاران مايل
اضافه رد بشه
اونا بسيار تماشايي و مرگبارن
ذرات الکتريکي را به اعماق فضا ميپراکند
اين باد خورشيديست
مي تواند به فضاپيماها و ماهواره ها آسيب بزند
حتي زندگي فضانوردان را نيز در معرض خطر قرار مي دهد
براي اينکه بفهميم حلقه هاي مغناطيسي باعث باد خورشيدي مي شود
يک تيم از دانشمندان در کال تک سطح خورشيد را بر روي زمينبر روي زمين
بر روي زمين
اين خيلي هيجان انگيزه که قادر باشيم تا در آزمايشگاه
همان حالت فيزيکي را خلق کنيم که بر سطح خورشيد قرار دارد
ما نمي تونيم به اونجا بريم.ما حتي نمي تونيم کاوشگر به اونجا بفرستيم
ولي ما ميتونيم تلاش کنيم که بفهميم اونجا چه اتفاقي مي افته
يک محفظه ي بدون هوا خلاء فضا را شبيه سازي مي کند
يک جريان الکتريسيته ي قوي
يک جفت حلقه ي مغناطيسي ساخت بشر توليد مي کند
فرق اصلي
بين حلقه هاي پلاسما که ما در آزمايشگاه مي سازيم
و اوني که در سطح خورشيد اتفاق مي افتد
فقط اندازه ي آنهاست
اوني که ما روي زمين ميسازيم به اين اندازه بزرگ
و اوني که روي سطح خورشيد اتفاق مي افتد
مي تواند خيلي وفتها اندازه ي زمين باشد
آزمايش آنها فاش مي کند
که وقتي حلقه هاي مغناطيسي در آزمايشگاه برخورد مي کنند
آنها باعث انفجار بزرگي از انرژي مي شوند
وقتي حلقه هاي عظيم در سطح خورشيد با هم برخورد مي کنند
که انرژي آزاد شده باعث افزايش دما از
از ده هزار تا ده ميليون درجه شود
آن دماي زياد باعث باد خورشيدي مي شود
و ميليونها تن ذرات را
به اعماق فضا مي فرستد
هر چه قدر ستاره بزرگ باشه بيشتر باد آن مرگبارتره
اگر ما دور ستاره اي مانند اتا کاريناء مي چرخيديم
در همين فاصله اي که الان هستيم
زمين مانند يک جهنم واقعي خواهد بود
مقدار انرژي که به زمين پرتاب مي شه
مي تونه اتمسفر ما را از بين ببره
اقيانوس هاي ما تبخير مي شود و سطح را ذوب مي کند
فهميدن اينکه ستاره ها چگونه کار مي کنند ميتونه به ما کمک کنه تا از خودمون
در برابر نيروهاي مخرب آن با پيش بيني کردن آن محافظت کنيم
ولي ما کاري نمي تونيم بکنيم
تا از خودمون محافظت کنيم وقتي يک ستاره مي ميره
در دقايق آخرش
همه چي تو دور و ورمون رو نابود مي کنه
از دقايق تولدش
همه ي ستاره مقدرن تا بميرن
سوختشون تموم مي شه
جاذبه نبرد با گداخت رو مي بره
و باعث يک سري اتفاقات زنجيره وار که باعث از بين رفتن ستاره ميشود
خورشيد ما هم استثنا نيست
در هر ثانيه نزديک به 600 ميليون تن
هيدروژن در هسته ي آن مي شود
در آن مرحله هيدروژن در بازه ي زمانيه
هفت ميليارد سال تمام مي شود
وقتي که هيدروژن کاملا مصرف ميشه
گداخت را در هسته ي ستاره آرام و کم مي کند
اين به جاذبه برتري مي ده
با گداخت کمتر که به بيرون هل بدهد
جاذبه ,ستاره را در خودش تخريب ميکنه
ولي گداخت دوباره حمله مي کنه و لايه هاي بيروني ستاره را گرم مي کنه
وقتي شما به گاز حرارت بدهيد منبسط مي شود
و در واقع خورشيد منبسط مي شود
به جاي اينکه مثل الان 1 ميليون مايل عرض داشته باشد
در حدود 100 ميليون مايل در عرض متورم مي شود
خورشيد ما به يک غول قرمز تبديل مي شود
يک طلوع خورشيد را در سال 7 ميليارد بعد از ميلاد مسيح تصور کنيد
فقط يک دايره کوچک زرد نيست
که به آرامي و زيبايي بالا بياد
چيزي که شما مي بينيد يک دايره عظيم متورم قرمز است
که به آرامي از افق مياد بالا
و وقتي که خورشيد کاملا در آسمان قرار بگيره
گرما رو به سمت زمين پخش ميکنه
مثل اين مي مونه که سرتون رو داخل يک اجاقي بکنيد که براي کباب پختن آماده شده است
دما در زمين به هزاران درجه مي رسد
اقيانوس ها تبخير ميشن,کوهها ذوب ميشن
و ما آخرين روز زيبا روي زمين رو خواهيم داشت
سپس ستاره ي متورم شده زمين رو در خودش فرو مي بره
ولي ستاره ي غول پيکر قرمز خود متخربه
هسته ي آن به صورت خطرناکي ناپايدار ميشه
بدون هيچ هيدروژني براي سوختن
ستاره شروع ميکنه تا هليوم رو بسوزونه و به کربن گداخت کنه
حالا ستاره داره خودش رو از درون نابود مي کنه
و انرژي هاي موجدار خشني پخش ميکنه
از هسته به سطح
اين موجهاي انرژي لايه هاي بيروني ستاره را از بين مي برد
و به آرامي متلاشي ميشه
حالا ستاره مرده است
تنها چيزي که مي مونه يک هسته ي متراکم بسيار داغ است
غول قرمز حالا به يک کوتوله ي سفيد تبديل شده است
به وسيله ي زمان يک ستاره به مرحله ي کوتوله ي سفيد مي رسد
فرايند گداخت متوقف شده است
موتور بالاخره استراحت خواهد کرد
خورشيد ما به عنوان يک کوتوله ي سفيد به زندگي خودش پايان خواهد داد
تقريبا اندازه ي زمين ولي ميليونها بار چگالتر
يک کوتوله ي سفيد شي واقعا جذابيست
بسيار چگال و متراکمه
اگر شما مي تونستيد
به اندازه ي يک حبه قند از کوتوله ي سفيد برداريد
و روي سطح زمين بگذاريد
بسيار چگال خواهد بود
و به زمين خواهد افتاد
در قلب يک کوتوله ي سفيد
ستاره شناسان معتقدند يک کربن خالص
غول آساي شفاف وجود دارد
يک الماس کيهاني که هزاران مايل عرض دارد
اين ايده که خورشيد به اين حالت سرد
تيکه ي تاريکي از مواد خاکستري خواهد بود
يه جورايي غمناکه
ولي اين واقعا اتفاق مي افته
مدلي از تريليون-تريليون-تريليون قيراط الماس
بهش فکر کنيد, يک الماس در آسمان
ولي ستاره ها مي تونن چيز خيلي
با ارزش تري از الماس خلق کنند
ستاره هاي خيلي بزرگتر از ستاره هاي ما
مرگ خشن تري دارند
ولي در مردنشون اونا پايه هاي زندگي رو مي افرينن
ستاره هاي عظيم سريع زندگي مي کنند بسيار روشن مي سوزند و سخت مي ميرند
ولي از تخريبشون زندگي به وجود مياد
مرگ ستاره هاي بزرگ
پايه هاي زندگي رو در جهان مي افرينه
دانه هاي خود زندگي
کمتر از 600 سال نوري از زمين
ستاره ي هيولاي بتلگئوس نزديک به مرگه
البته در سال فضايي
از خورشيد ما نه ميليون ها
بلکه ميلياردها سال جوونتره
ولي گداخت در هسته ي آن بسيار قوي تر است
بتلگائوس کاملا يک هيولاي متفاوت با خورشيد ماست
اون يک ابر غوله قرمز است
و دليلش اينه که بتلگائوس بسيار حجيم تر و بزرگتره
ب?ست برابر خورشيد حجم دارد
و اين به معني آن است تا بفهميم در هسته ي آن چه خبر است
با چيزي که در خورشيد ما اتفاق مي افته بسيار متفاوت است
ستاره هاي حجيم فشار و گرما توليد مي کنند
عظيم تر از هر جاي ديگه اي در جهان
جاذبه ي بتلگائوس بسيار قويه
که مي تونه اتمهاي بزرگ و بزرگتر رو به هم بکوبه
هسته ي يک ستاره ي حجيم مثل يک کارخونه مي مونه
که عنصرهاي سنگين و سنگينتر رو مي سازه
که اين به تخريب ستاره منجر مي شه
همون يه باري که عنصر آهن ساخته بشه ستاره به سرنوشت شومي دچار مي شه
در دنياي داستانهاي علمي ايده هاي بسياري وجود دارد
که يک دستگاه ستاره ي قاتل چجوري مي تونه باشه
به اندازه ي فرز کرد چيزي بر روي آهن در يک
ستاره عجيبه
آهن خطرناکترين عنصر در جهان هستيست
سمه
آهن انرژي رو جذب مي کنه
از لحظه اي که يک ستاره ي حجيم آهن رو مي سازه
فقط چند ثانيه براي زنده موندن داره
ستاره سعي داره که انرژي رو به سمت توپ آهن به دور بيندازه
و سعي مي کنه که گداخت رو درست کنه ولي نمي تونه
و اون توپ انرژي رو از ستاره مي دزده
و اون انرژيه که که ستاره رو پشتيباني مي کنه
پس,به محض اينکه آهن در هسته شروع به درست شدن مي کنه
ستاره حکم مرگ خودش رو مي نويسه
نبرد بين جاذبه که سعي داره ستاره رو خرد و مچاله کنه
و گداخت که سعي مي کنه ستاره رو بترکونه ديگه تموم شده
با آهن, گداخت به بن بست ميرسه
جاذبه هميشه مي بره
هسته ي آهني از هم مي پاشه
لايه هاي بيروني ستاره به درونش کوبيده ميشه
و يک انفجار بزرگ درست مي شه
تنها حادثه ي خشونت بار در جهان است .
يک ابر نو اختر
فقط در چند ثانيه
ابر نو اختر انرژي بيشتري از خورشيد ما در طول زندگيش درست مي کند
در عرض چند ثانيه,بعد از درست کردن آهن
ستاره در يک ابر نواختر منفجر مي شه
پس,بهش فکر کنيد
وقتي شما يکي از ماهي تابه هاي آهني تون رو نگه داشتيد
آهن يک ستاره رو در عرض چند ثانيه کشته است
چيزهاي خطرناک
تلسکوپ ها در گوشه هاي جهان, آسمان را به دنبال ابر نواخترها بررسي مي کنند
در سال 1987 يک نور بي نظير ظاهر شد
در يک کهکشان نزديک که صد و هفتاد هزار سال نوري با ما فاصله داشت
اين عکس ها حوادث رو ضبط کردند
که مرگ يک ستاره ي حجيم رو به دنبال داشت
به عنوان يک توپ آتشين که تريليون ها مايل عرض داشت
که در فضا پرتاب شده بود
ولي هيچ عکسي از لحظه ي اصلي مرگ وجود ندارد
وقتي که ستاره خودش رو نابود مي کنه
تنها راهي که مي شه فهميد وقتي يک ستاره ي
حجيم منفجر مي شه داخل آن چه اتفاقي افتاده
اينه که ابر نواختر خودمان را بسازيم
چيزي که در مورد انفجار اين ستاره ها جالبه
اينه که وقتي مي ترکند پشت و رو مي شن
اينجا در اين آزمايشگاه در روچستر نيويورک
دانشمندان با کمک يک ليزر بزرگ يک ابر نواختر مي سازند
تلسکوپ ها داخل يک ستاره ي در حال مرگ را نمي توانند ببينند
اينجا با اين ليزر ما مي توانيم فرايندي را که در
يک انفجار ستاره اي رخ مي دهد را نمايان کنيم
کار کردن با اين ابزارها
هيجان انگيز ترين چيزيه که من مي تونم تصور کنم
دستگاه بزرگ قدرت را از يک باريکه ي ليزر
به 1000 ميليون, ميليون بار بالا مي برد
اين مقدار نيرويي است که 30 شهر به اندازه ي شهر ديترويت را تامين مي کند
و همه ي اين انرژي به سمت منطقه اي
به اندازه ي يک سر سوزن متمرکز مي شود
به اين هدف کوچک به عنوان هسته ي يک ستاره نگاه کنيد
ليزر خشنترين
انفجار در جهان را شبيه سازي مي کند
اينجا وقتي ليزر شليک خواهد شد مکان امني نخواهد بود
اگر يک انسان به اين همه باريکه هاي ليزر بخورد
آنها يک سوراخ درون اون ايجاد خواهند کرد
هدف توسط ليزر تبخير شده
انفجار فقط 1/1000.1000 ثانيه طول کشيد
ولي يک دوربين با سرعت بالا
موجهاي ضربتي که به سمت بيرون گسترش پيدا مي کردند را ضبط کرده است
بعضي از مواد دروني بيرون ميان
و جاشون رو با مواد بيروني عوض مي کنند
و اين پشت و رو شدن
و اين همون اتفاقيه که در يک انفجار ستاره وار مي افته
مواد از اعماق هسته ي يک ستاره
بر اثر شوک به سمت فضا مي رن
در گرماي فوق العاده زياد و آشفتگيه به وجود آمده از انفجار
عنصرهاي سنگين تر تغيير شکل مي دن
از جمله طلا نقره و پلاتين
و به خاطر اينکه زمان کمي براي شکل گيريه عنصرها وجود دارد
اونا به کمياب ترين و با ارزش ترين مواد در دنيا تبديل شده اند
طلا,نقره و هر چيزي که درست شده به وسيله ي
انفجار ستاره ها و به وسيله ي انرژي بي اندازه ي آزاد شده
و اينجوري به سمت ما اومدن
ولي حتي بعد از خشنترين انفجار جهان
هنوز چيزي باقي مونده
ما دانشمندان باور داشتيم
که بعد از يک انفجار ابر نو اختري
ستاره خودش رو تيکه پاره مي کنه
و چيزي ازش باقي نمي مونه
خب,ما اشتباه مي کرديم
اينجا يک جسد وجود دارد,يک جسد از يک انفجار ابر نو اختري
يکي از عجيب ترين ماده ي شناخته شده در علم
يک ستاره ي نوتروني ناميده مي شود.ماده ي خالص نوکلئوني(اجزاي داخل هسته ي اتمي)
جالب ترين حالت يک ماده در جهان
هسته ي فوق العاده حجيم حالا يک ستاره ي نوترونيست
تقريبا 20 مايل عرض دارند و به طور غير قابل باوري سنگينه
فقط يک سانتيمتر مکعبي آن
به طور باور نکردني چگاله
فقط به اندازه ي يک حبه قند از مواد ستاره ي نوتروني
به اندازه ي تمامي ماشين هاي کل
ايالت هاي امريکا وزن دارند
ستاره ي در حال مرگ
فقط يک جسد از ستاره ي نوتروني باقي نمي گذاره
بلکه عنصر هاي جديد را به اعماق فضا پرتاب مي کند
اين ابرها شامل مواد سازنده ي
هستي هستند
همه ي چيز هايي که مي شناسيم و دوستشون داريم از اين غبار ستاره اي تشکيل شده
فقط يک ابر نواختر اين قدرت رو داره تا اين عنصر هاي جديد رو بسازه
که براي حيات بسيار ضرورين
بدون ابر نواختر هيچ زندگي اي وجود نخواهد داشت
نه تو اي وجود خواهد داشت نه من
وقتي ستاره هاي بزرگ مي ميرند
اونا جهان را با با
عنصر هايي مانند هيدروژن,
کربن
,اکسيژن,
سيليکون
وآهن دانه ريزي مي کنند
اين مواد خام نيازن تا ستاره هاي جديد
منظومه ي خورشيدي,سياره ها,و البته ما رو بسازن
هر چيزي که ما دور و ورمون مي بينيم
زماني از هسته ي يک ستاره به بيرون پرتاب شده
شايد شما بخواهيد بدونيد که يک غبار ستاره اي چيه
خب,شما خودتون يک غبار ستاره اي هستيد چون همه ي اتم هاي درون بدن شما
در داخل هسته ي آتشين يک ستاره توليد شده
اتم هاي دست چپ شما احتمال داره از يک ستاره ي متفاوت
با اتم هاي دست راست شما اومده باشه
ولي شما به طور لفظي يک بچه ستاره هستيد
ستاره هاي خيلي وقت مرده غبار ستاره اي را
براي توليد منظومه ي خورشيديه ما, سياره ها,
و همه چيز بر روي آنها فراهم کرده است
پس شما از کربن و اکسيژن درست شده ايد
در خون شما آهن وجود دارد
همه ي اينها بايد در هسته ي يک
ستاره به وجود آمده باشد
راه ديگه اي براي توليد آنها وجود ندارد
پس وقتي شما داريد به مواد ستاره فکر مي کنيد,به دور و بر خودتون نگاه کنيد
همه چيزهايي که از آنها شما ساخته شده ايد
همه چيز در جهان اطراف شما ساخت
شکم(رحم) يک ستاره است
که سالهاي خيلي دور منفجر شده است
حتي اتم هاي درون خورشيد ما هم بازيافتيست
اونا سومين يا چهارمين نسل
مانده هاي طبيعي پرتاب شده در فضا توسط يک ستاره ي در حال مرگ در يک زمان خيلي دور هستند
خورشيد ما مادرخوانده ي ماست
مادر واقعي ما دز يک انفجار اب نواختري مرده است
تا عنصر هايي را توليد کتد که بدن مارو مي سازن
ولي چطور شاعران و ترانه سراها
چطور اونا درباره ي مادر واقعي ما شعر نميگن؟
شايد به اين دليله که اونا از فيزيک و قوانين تکامل اختري
سر در نميارن
ما در عصر ستاره ها زندگي مي کنيم
ولي اين روزي به پايان خواهد رسيد
فقط هيدروژن زيادي در جهان وجود داره
تريليونها سال از الان مورد استفاده قرار مي گيره
و وقتي که ديگه هيچ هيدروژني باقي نمونده بود
هيچ ستاره ي جديدي هم وجود نخواهد داشت
ما در يک دوره ي خيلي کوتاه از تاريخ هستي زندگي مي کنيم
خب, ما هنوز ستاره هايي داريم که آسمان را روشن مي کنند
ستاره ها تا اونجايي که ما مي دونيم زندگي مي آفرينند
ولي اين تا ابد پابرجا نخواهد بود
دير يا زود ستاره ها شروع به خاموش شدن مي کنند
ابتدا,ستاره هاي بزرگ سوختشون تموم ميشه و خاموش ميشن
سپس خورشيد هاي با اندازه ي کوچکتر مثل خورشيد خودمان
و فقط کوچکترين ها مي مونن
تريليونها سال بعد انها هم به آرامي
غيب مي شوند
هستي سردتر و تاريکتر مي شود
تا وقتي که آخرين خورشيد بسوزه
و جهان يکبار ديگه تاريک شه
عصر ستاره ها تمام خواهد شد
به راستي آينده ي جهان شوم به نظر مياد
ولي شما ميتونيد نيمه ي پر ليوان رو ببينيد
اين بهترين وقت براي زنده بودنه
اين زمانيه که زندگي مي تونه رشد کنه,ستاره ها مي تونن شکل بگيرن
ما الان در عصر طلايي جهان هستيم
ما در عصر? در جهان زندگي مي کنيم
که به مدت ميلياردها سال ادامه خواهد داشت
و حداقل من رو
وادار به تشکر مي کنه که اوضاع الان همين جوريه که هست
به خاطر اينکه هميشه اين وضع وجود نداشته
و هميشه هم اينطور نخواهد بود
ما در وهله اي زندگي ميکنيم
که ستاره ها مي درخشن و آسمان شب رو روشن مي کنن
وقتي که ستاره تا اونجايي که ما مي دونيم زندگي رو تشکيل مي دن
ما در بهترين حالت جهان زندگي مي کنيم
براي الان ستاره ها به فرم دادن جهان ما ادامه مي دهند
و مواد اصلي جهان هاي جديدي رو مي سازند
ستاره هاي جديد تاريکي رو با نورشون پر مي کنند
Amir Ghool :مترجم bigbangpage.com